Tại Bệnh viện Đà Nẵng, các bác sĩ vừa điều trị thành công một trường hợp nặng liên quan đến tắc động mạch chi.
Bệnh nhân là cụ ông T.T.S., 81 tuổi, quê ở Nghệ An, nhập viện trong tình trạng đau dữ dội, các ngón chân phải bị hoại tử. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh bị hẹp động mạch chậu hai bên, tắc động mạch đùi nông phải, kèm theo tình trạng xơ vữa và vôi hóa mạch máu lan tỏa.
Ban đầu, các bác sĩ tiến hành can thiệp nội mạch và nong thành công động mạch chậu trái. Tuy nhiên, hệ mạch bên phải bị vôi hóa nặng nên không thể tái thông hoàn toàn bằng phương pháp này.
Trước tình trạng phức tạp, ê-kíp điều trị đã chuyển sang phẫu thuật nhiều giai đoạn, thực hiện bắc cầu động mạch đùi trái - đùi phải, đồng thời bóc nội mạc động mạch đùi phải nhằm tái lập dòng máu xuống chi. Sau phẫu thuật, tình trạng tưới máu được cải thiện rõ rệt, bàn chân dần hồng trở lại. Người bệnh có thể đi lại, sinh hoạt bình thường và đã được xuất viện. Trường hợp này là lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của bệnh nếu không được phát hiện sớm.
Tắc động mạch dễ nhầm lẫn với bệnh xương khớp
Tắc động mạch chi là tình trạng dòng máu nuôi dưỡng các chi (tay, chân) bị cản trở do hẹp hoặc tắc nghẽn động mạch. Bệnh thường tiến triển âm thầm, triệu chứng không rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu.
Ở người lớn tuổi, biểu hiện đau chân khi đi lại, tê bì hoặc yếu chi rất dễ bị nhầm lẫn với thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm hoặc các bệnh lý thần kinh. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, gây thiếu máu nghiêm trọng, thậm chí hoại tử.
Tắc động mạch chi có thể xảy ra theo hai cơ chế chính:
Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá… cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Nhận biết sớm triệu chứng là yếu tố quyết định trong việc cứu chi và giảm nguy cơ biến chứng. Một số dấu hiệu điển hình của tắc động mạch chi cấp tính bao gồm:
Người bệnh có thể xuất hiện cơn đau dữ dội, đột ngột tại chi bị tắc mạch. Cơn đau thường khiến bệnh nhân phải ngừng mọi hoạt động, thậm chí không thể đi lại.
Cảm giác tê bì, châm chích như kiến bò là dấu hiệu thường gặp. Ban đầu, cảm giác nông ngoài da giảm dần, sau đó có thể mất hoàn toàn cả cảm giác sâu.
Chi bị tắc động mạch thường lạnh hơn rõ rệt so với bên còn lại. Ở những trường hợp đến muộn, khi sờ vào có thể thấy lạnh như "vật vô tri", phản ánh tình trạng thiếu máu nghiêm trọng.
Ngay sau khi bị tắc mạch, vùng da chi bị thiếu máu trở nên tái nhợt. Sau đó, có thể xuất hiện các đốm tím do xuất huyết dưới da và hoại tử mô. Đây là dấu hiệu quan trọng giúp chẩn đoán. Mạch ở phía dưới vị trí tắc thường không bắt được. Khi kết hợp với dấu hiệu chi lạnh và đổi màu da, đây là những bằng chứng có giá trị cao trong xác định bệnh.
Do thiếu máu nuôi, các cơ ở chi bị ảnh hưởng sẽ suy giảm chức năng. Ban đầu là yếu, sau đó có thể tiến triển thành liệt hoàn toàn nếu không được can thiệp kịp thời.
Tắc động mạch chi là tình trạng cấp cứu y khoa. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều hậu quả nghiêm trọng:
Để xác định chính xác tình trạng tắc động mạch chi, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp cận lâm sàng như:
Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp như dùng thuốc, can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật.
Các khuyến cáo cho thấy chúng ta cần khám định kỳ đặc biệt là người cao tuổi không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như:
Khi có các dấu hiệu trên, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm. Việc phát hiện và điều trị kịp thời có thể giúp bảo tồn chi và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tóm lại: Tắc động mạch chi là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Những dấu hiệu tưởng chừng đơn giản như đau, tê chân kéo dài ở người lớn tuổi không nên bị xem nhẹ.
Chủ động lắng nghe cơ thể và đi khám kịp thời chính là chìa khóa giúp phòng tránh biến chứng, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.
7
5
4
3
1
1
