Ở người cao tuổi, việc ngủ trưa hoặc ngủ gật vào ban ngày khá phổ biến. Tuy nhiên, khi tình trạng buồn ngủ diễn ra thường xuyên, kéo dài hoặc tăng dần theo thời gian, nhiều gia đình bắt đầu lo lắng liệu đó có phải là dấu hiệu của bệnh lý não hay không.
Các chuyên gia thần kinh cho biết ngủ nhiều ban ngày ở người già không phải lúc nào cũng là bệnh, nhưng trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các rối loạn thần kinh như suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ.
Quá trình lão hóa khiến nhiều chức năng sinh lý của cơ thể thay đổi, trong đó có giấc ngủ.
Ở người lớn tuổi, nhịp sinh học có xu hướng thay đổi, khiến họ ngủ sớm hơn vào buổi tối và thức dậy sớm hơn vào buổi sáng. Đồng thời, giấc ngủ ban đêm thường nông hơn và dễ bị gián đoạn bởi các yếu tố như tiểu đêm, đau nhức hoặc bệnh mạn tính.
Do giấc ngủ ban đêm không sâu và không đủ chất lượng, nhiều người cao tuổi sẽ cảm thấy mệt mỏi và buồn ngủ vào ban ngày. Vì vậy, việc ngủ trưa ngắn trong khoảng 20–30 phút thường được xem là bình thường và thậm chí có thể giúp cải thiện sức khỏe.
Tuy nhiên, khi thời gian ngủ ban ngày kéo dài nhiều giờ hoặc xảy ra liên tục, đó có thể là dấu hiệu cần được chú ý.
Một số nghiên cứu cho thấy buồn ngủ quá mức vào ban ngày ở người lớn tuổi có thể liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ.
Trong một nghiên cứu theo dõi người cao tuổi, những người có thói quen ngủ trưa kéo dài thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn khoảng 40% so với người có giấc ngủ trưa bình thường.
Ngoài ra, những người đột nhiên tăng nhu cầu ngủ hoặc ngủ hơn 9 giờ mỗi ngày có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn đáng kể so với người bình thường.
Các nhà khoa học cho rằng sự thay đổi trong mô hình giấc ngủ có thể phản ánh những biến đổi sớm trong não bộ, đặc biệt ở các vùng liên quan đến trí nhớ và nhận thức.
Một nghiên cứu khác cũng cho thấy người cao tuổi thường xuyên buồn ngủ ban ngày có nguy cơ cao phát triển hội chứng sa sút trí tuệ sớm.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng buồn ngủ ban ngày không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh lý não, và cần xem xét thêm nhiều yếu tố khác.
Ngoài nguy cơ bệnh lý thần kinh, ngủ nhiều ban ngày ở người cao tuổi còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác.
Giấc ngủ ban đêm kém chất lượng
Các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc đau nhức mạn tính có thể khiến người già ngủ không sâu vào ban đêm. Điều này dẫn đến cảm giác buồn ngủ vào ban ngày.
Tác dụng phụ của thuốc
Nhiều loại thuốc thường dùng ở người cao tuổi, chẳng hạn thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị dị ứng, có thể gây buồn ngủ.
Ít hoạt động thể chất
Khi người cao tuổi ít vận động hoặc ít tham gia các hoạt động xã hội, họ dễ cảm thấy buồn chán và ngủ nhiều hơn.
Trầm cảm ở người già
Trầm cảm là một tình trạng khá phổ biến ở người cao tuổi và có thể gây ra các rối loạn giấc ngủ, bao gồm ngủ nhiều vào ban ngày.
Các chuyên gia thần kinh khuyến cáo gia đình nên chú ý nếu người cao tuổi có những dấu hiệu sau:
Sa sút trí tuệ là hội chứng gây suy giảm trí nhớ, khả năng suy nghĩ và ảnh hưởng đến hoạt động sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.
Nếu những biểu hiện này xuất hiện cùng với ngủ nhiều ban ngày, người bệnh nên được thăm khám sớm để đánh giá chức năng não.
Nhiều chuyên gia cho rằng các dấu hiệu sớm của suy giảm nhận thức thường bị bỏ qua vì gia đình cho rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi già.
Trên thực tế, sa sút trí tuệ thường khởi phát âm thầm và tiến triển chậm trong nhiều năm. Nếu được phát hiện sớm, việc điều trị và chăm sóc có thể giúp làm chậm tiến triển của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, gia đình nên quan sát những thay đổi nhỏ trong thói quen sinh hoạt, giấc ngủ và trí nhớ của người thân lớn tuổi.
Để giúp người lớn tuổi ngủ tốt hơn và hạn chế buồn ngủ ban ngày, các chuyên gia khuyến cáo một số biện pháp sau:
Duy trì giờ ngủ ổn định
Người cao tuổi nên đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày.
Tăng cường vận động
Đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc yoga nhẹ nhàng giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Hạn chế ngủ trưa quá lâu
Giấc ngủ trưa nên kéo dài khoảng 20–30 phút.
Tiếp xúc ánh sáng tự nhiên
Ánh sáng ban ngày giúp điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể.
Kiểm soát bệnh mạn tính
Điều trị tốt các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường hoặc rối loạn giấc ngủ có thể cải thiện tình trạng buồn ngủ.
Ngủ nhiều ban ngày ở người cao tuổi có thể chỉ là thay đổi bình thường của tuổi già. Tuy nhiên, khi tình trạng này xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm với suy giảm trí nhớ, thay đổi hành vi hay mất hứng thú với cuộc sống, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh lý thần kinh.
Các chuyên gia khuyến cáo việc theo dõi và thăm khám kịp thời sẽ giúp phát hiện sớm những rối loạn liên quan đến não bộ, từ đó có hướng điều trị và chăm sóc phù hợp cho người cao tuổi.
208
2
2
1
1
1
